zinsdeel enkelv zin sameng zin hoofdzin vraagzin bijvoeglijke/betrekkelijke bijzin complementszin bijwoordelijke bijzin
werkwoord naamvallen lidw zelfst nw bijv nw voornaamw telw bijw voorz voegw part woordvolgorde diversen
  Morfologie / Woordvorming
direct naar: Grammatica    Morfologie    Syntaxis
lidw zelfst.nw bijv.nw bijw voornaamw telw werkw voorz voegw part woordvorming
prefixen suffixen verkleinwoorden samenstellingen collocatie's dvandva's
Grammatica//MorfVorm3Same


Woordvorming, samenstellingen


Samengestelde woorden zijn woorden die uit twee delen bestaan die ieder op zich woorden met een autonome betekenis zijn (eventueel met een kleine wijziging in of toevoeging van een klinker of medeklinker).
Bijvoorbeeld: stoeptegel = stoep + tegel. In dit voorbeeld wordt gespecificeerd om wat voor soort tegel het gaat: een tegel die gebruikt wordt voor een stoep. Het woord tegel heet in deze samenstelling het hoofd en het woord stoep heet de modificeerder
, het woord dat de betekenis van het hoofd in meer of mindere mate specificeert.

De meeste samenstellingen bestaan uit een hoofd en een modificeerder. Er zijn echter bepaalde samenstellingen waarbij geen van de delen de ander nader bepaalt, maar waarbij beide gelijkelijk bijdragen aan de betekenis van de samenstelling. Een dergelijke samenstelling heet een dvandva (een term ontleend aan de Indische grammatica).

In het Grieks hebben samenstellingen vaak een verbindings-omikron. Bijvoorbeeld:
άντρας (man) en γυνή (vrouw, Nieuwgrieks: γυναίκα) levert: αντρόγυνο (echtpaar, letterlijk man-vrouw).

Bijvoeglijke naamwoorden die een samenstelling zijn, zijn proparoxytoon met uitzondering van de bijvoeglijke naamwoorden op -ής en -ικός.
Zelfstandige naamwoorden op -ο, die een samenstelling zijn, zijn ook proparoxytoon.
Samenstellingen waarvan het tweede deel een werkwoord is, volgen de klemtoonregels van het paradigma waartoe dat werkwoord behoort.

De volgende soorten samenstellingen worden onderscheiden:
- hoofd en modificeerder zijn zelfstandige naamwoorden
- lexicale collocaties (dit zijn in strikte zin geen samenstellingen maar vaste verbindingen tussen een specifieke bijvoeglijke naamwoord als modificeerder en een zelfstandig naamwoord als hoofd of tussen een zelfstandig naamwoord als hoofd en een zelfstandig naamwoord als modificeerder in de genitivus)
- diverse modificeerders (samenstellingen van bijvoeglijke naamwoorden, bijwoorden, getallen met zelfstandige naamwoorden en bijvoeglijke naamwoorden, of onderling)
- samenstellingen met een werkwoord als hoofd
- dvandva's (samenstellingen met twee hoofden)

 


 


Auteursrecht voorbehouden. Zie pagina Copyright


Semantiek
Betekenisleer

l

Syntaxis
Zinsleer

l

Morfologie
Woordleer

l

Alfabet

l

Fonologie

     

*

*

*

*

   

+

+

 

De bovenstaande zwarte sterren geven van elke pagina het niveau aan.

1 ster: cursusniveau
2 sterren: schoolniveau
3 sterren: studieniveau
4 sterren: gevorderd studieniveau

1 plus: beschouwing
2 plussen: overzicht

Alle onderwerpen worden in ieder geval op niveau 1 aan de orde.
Een zwart naar boven wijzend driehoekje geeft aan dat een onderwerp ook op een hoger niveau aan de orde komt.

De zwarte naar links en rechts wijzende gesloten driehoekjes in het midden van het scherm zijn links naar de volgende pagina van hetzelfde onderwerp op hetzelfde niveau.

Teksten met een gestippelde onderstreping zijn links en/of tooltips.

In het geval van een link wijzigt tevens de achtergrondkleur.