Eerste kolom
zinsdeel enkelv zin sameng zin hoofdzin vraagzin bijvoeglijke/betrekkelijke bijzin complementszin bijwoordelijke bijzin
werkwoord naamvallen lidw zelfst nw bijv nw voornaamw telw bijw voorz voegw part woordvolgorde diversen
Morfologie / Persoonlijke voornaamwoorden  ►
direct naar: Grammatica    Morfologie    Syntaxis
lidw zelfst.nw bijv.nw bijw voornaamw telw werkw voorz voegw part woordvorming
persoonlijk vnw bezittelijk vnw aanwijzend vnw vragend vnw betrekkelijk vnw onbepaald vnw wederkerend vnw wederkerig vnw
Grammatica//MorfVornPers3


Persoonlijke voornaamwoordenMorfVornPers3


De persoonlijke voornaamwoorden worden gebruikt om te verwijzen naar de spreker, de aangesprokene of naar de persoon of zaak waarover wordt gesproken.

De persoonlijke voornaamwoorden in het Nederlands zijn:
ik, mij, wij, ons, jij, jou, u, gij, jullie, hij, zij, haar, het, zij.

De Griekse persoonlijke voornaamwoorden zijn:
εγώ, εσύ, αυτός, εμείς, εσείς, αυτοί.

Net als in het Nederlands worden de Griekse persoonlijke voornaamwoorden onderscheiden in sterke en zwakke persoonlijke voornaamwoorden.

      sterk zwak
1e persoon ev nom εγώ ik    
    gen εμένα mij μου me
    acc εμένα mij με me
  mv nom εμείς      
    gen εμάς ons μας ons
    acc εμάς ons μας ons
             
2e persoon ev nom εσύ jij    
    gen εσένα jou σου je
    acc εσένα jou σε je
  mv nom εσείς jullie, u    
    gen εσάς jullie, u σας jullie, u
    acc εσάς jullie, u σας jullie, u
             
3e persoon ev nom αυτός hij, zij, het τος hij
    gen αυτού hem, haar του, της, του 'm, d'r, 't
    acc αυτό hem, haar τον, τη(ν), το 'm, d'r, 't
  mv nom αυτοί/-ές/-ά zij τοι ze
    gen αυτών hen, hun τους ze
    acc αυτούς/-ές/-ά hen τους, τις/τες, τα ze
             

Sterke persoonlijke voornaamwoorden

In het Grieks wordt de tweede persoon meervoud εσείς (jullie) ook gebruikt als beleefdheidsvorm: u. Net als in het Nederlands kan men deze beleefdheidsvorm zowel gebruiken voor n persoon als voor meerdere personen.

Formeel ontbreekt de derde persoon van het sterke persoonlijke voornaamwoord in het Grieks. Αυτός is in feite een aanwijzend voornaamwoord.
Ook het aanwijzend voornaamwoord εκείνος wordt als sterk persoonlijk voornaamwoord gebruikt: hij daar. In de spreektaal worden dan de volgende klemtoonvarianten voor de genitivus aangetroffen:
εκεινού i.p.v. εκείνου, εκεινής i.p.v. εκείνης, εκεινών i.p.v. εκείνων.

Als de eerste of de tweede persoon enkel- of meervoud voorafgegaan wordt door n van de vier meest gebruikelijke voorzetsels σε, με, από, για valt de onbeklemtoonde beginlettergreep ε weg. Bijvoorbeeld: σε μένα, με σένα, από σας, για μας.

In de standaarduitdrukking ξέρω 'γώ (weet ik veel!) verdwijnt de eerste onbeklemtoonde lettergreep van εγώ door klinkerdeletie.

Het persoonlijk voornaamwoord kan nog meer nadruk krijgen door daar nog de zwakke vorm aan toe te voegen.

εμένα μου γράφει κάθε μέρα.
εμένα δε με ξέρει καλά.
mj schrijft hij elke dag.
mj kent hij niet goed.

 

Zwakke persoonlijke voornaamwoorden

De zwakke vorm van de derde persoon van het persoonlijk voornaamwoord treft men alleen aan in de volgende vaste combinaties:
(1) να τος, να τη, να το, να τοι, να τες, να τα (daar heb je 'm al, daar heb je d'r al, etc.)
(2) πού 'ν 'τος; πού 'ν 'τη; enz. (waar is-ie dan? waar is ze dan? etc.)
In deze twee constructies volgt heel vaak nog een herhaald onderwerp: να τος ο Γιώργος (daar heb je Giorgos al), πού 'ν 'τος ο Γεώργος (waar is Giorgos dan).

De accusativus vrouwelijk meervoud van de derde persoon is in bijna alle gevallen τις. Τες kan worden gebruikt na een deelwoord: κλείνοντάς τες ... (verwijzend bijv. naar τις πόρτες, de deuren: ze sluitend ...), maar κλείνοντάς τις ... is even normaal. Τες wordt soms ook gebruikt na de gebiedende wijs: ακού τες (moet je ze horen), maar de vorm τις is na de gebiedende wijs even normaal, zo niet normaler: αγοράσέ τις (koop ze), πάρτε τις (pak ze).

De slot-ν wordt in de accusativus enkelvoud van de mannelijke vorm altijd uitgesproken en geschreven.
De accusativus enkelvoud van het vrouwelijk volgt voor het handhaven dan wel wegvallen van de slot-ν dezelfde regels als het bepaald lidwoord.

Nb.
De genitivus van het persoonlijk voornaamwoord wordt ook gebruikt als bezittelijk voornaamwoord.
Voor het meewerkend voorwerp in een zin wordt echter dezelfde vorm gebruikt.
Er kan dus onduidelijkheid ontstaan als een zin beide interpretaties toestaat. In dat geval krijgt het meewerkend voorwerp een accent:

ο αέρας μού τρυπάει τα κόκκαλα. de wind doet mijn botten rammelen (figuurlijk).

 


Auteursrecht voorbehouden. Zie pagina Copyright
 
 

Semantiek
Betekenisleer

l

Syntaxis
Zinsleer

l

Morfologie
Woordleer

l

Alfabet

l

Fonologie

     

*

*

*

*

   

+

+

De bovenstaande zwarte sterren geven van elke pagina het niveau aan.

1 ster: cursusniveau
2 sterren: schoolniveau
3 sterren: studieniveau
4 sterren: gevorderd studieniveau

1 plus: beschouwing
2 plussen: overzicht