zinsdeel enkelv zin sameng zin hoofdzin vraagzin bijvoeglijke/betrekkelijke bijzin complementszin bijwoordelijke bijzin
werkwoord naamvallen lidw zelfst nw bijv nw voornaamw telw bijw voorz voegw part woordvolgorde diversen
  Morfologie / Woordvorming
direct naar: Grammatica    Morfologie    Syntaxis
lidw zelfst.nw bijv.nw bijw voornaamw telw werkw voorz voegw part woordvorming
prefixen suffixen verkleinwoorden samenstellingen collocatie's dvandva's
Grammatica//MorfVorm3

Woordvorming


Het overgrote deel van de Griekse woordenschat bestaat uit woorden die ofwel uit het Oudgrieks stammen, ofwel ontleend zijn aan andere talen (Latijn, Italiaans, Turks, Frans, Engels, etcetera). Veel woorden zijn gevormd uit andere woorden of woordelementen. Deze woordvorming is vaak gebaseerd op een aantal regels.

Te onderscheiden zijn:
- het gebruik van een woord op de plaats van een andere woordsoort dan waar het oorpronkelijk toe behoort;
= door het te benoemen: bijvoorbeeld: het hoe, het zinken (hoewel dit nauwelijks woordvorming is te noemen);
= in het geval van bijvoeglijke naamwoorden: dit te gebruiken als zelfstandig naamwoord. Bijvoorbeeld: de blinde (hoewel dit ook te interpreteren is als een elliptische vorm van de blinde mens), το κινητό (τηλέφωνο) het mobieltje;
= in het geval van deelwoorden: dit te gebruiken als bijvoeglijk naamwoord. Bijvoorbeeld:  ηλικιωμένος bejaard;
= in het geval van deelwoorden: dit te gebruiken als zelfstandig naamwoord. Bijvoorbeeld:  ο ηλικιωμένος de bejaarde;
- afleiding
- samenstelling.

Net zo min als het Nederlands kan het Grieks (in tegenstelling tot het Engels) (op een enkele uitzondering na 1)) nieuwe begrippen definiëren door twee opeenvolgende, door een spatie gescheiden,  zelfstandige naamwoorden.


Onder afleiding (derivatie) verstaan we het maken van een nieuw woord uit een ander woord (het zogenaamde grondwoord) door toevoeging van een affix.
Een affix is ofwel een prefix (voorvoegsel) ofwel een suffix (achtervoegsel).
In het Nederlands is bijvoorbeeld her- een prefix (bijvoorbeeld: hergebruik, herstellen ed.) en
-ig een suffix (bijvoorbeeld: harig, mondig, handig ed.).
Zowel in het Nederlands als in het Grieks kunnen bijna alle voorzetsels als prefix gebruikt worden.
In beide talen worden verkleinwoorden door middel van een suffix gemaakt:

το παιδί το παιδάκι het kind het kindje
η δουλειά η δουλίτσα het werk het werkje

Waar het Nederlands slechts één suffix (met enkele varianten -tje, -pje) voor het verkleinwoord kent, zijn er in het Grieks een groot aantal suffixen waarmee verkleinwoorden worden gemaakt (afhankelijk van het zelfstandig naamwoord en gedeeltelijk afhankelijk van het geslacht).

Een samenstelling is een woord dat uit twee bestaande woorden gevormd wordt. In het Nederlands bijvoorbeeld: contactlens (contact + lens), onderhandelingsresultaat (onderhandeling + resultaat).
Van afgeleide woorden kunnen weer andere woorden worden afgeleid: onhandig, contactlensvloeistof.

In het Grieks doet zich hetzelfde verschijnsel voor. Bijvoorbeeld:

    prefix        suffix
άναρχος   ongecontroleerd < αν- + αρχήnorm  
η αναρχία chaos, anarchie <     άναρχος ongecontroleerd + -ία
αναρχικός anarchistisch <     αναρχία anarchie + -ικός

Hoewel zowel het Grieks als het Nederlands het systeem van woordvorming door samenstelling kennen, komt het gebruik niet in alle gevallen overeen.
Samenstellingen van twee zelfstandige naamwoorden lijken in het Nederlands vaker voor te komen. Als er in het Grieks geen speciaal woord voor het betreffende begrip bestaat wordt het begrip in het Grieks vaak door middel van een bijvoeglijk naamwoord, door een bepaling in de genitivus of door een constructie met een voorzetsel weergegeven:

οι κοινοβουλευτικές εκλογές de parlementsverkiezingen
οι φάκοι επαφής de contactlenzen
το απορρυπαντικό σε σκόνη het waspoeder

Anderzijds kent het Grieks toch ook wel weer veel samenstellingen van een bijvoeglijk naamwoord met een zelfstandig naamwoord die in het Nederlands juist weer door een afzonderlijk bijvoeglijk naamwoord worden weergegeven of door een zelfstandig woord met de samengestelde betekenis:
ο μικροτραυματισμός een lichte verwonding
κακομαθαίνω verwennen (lett. slecht opvoeden)


1) soms wordt een nieuw begrip gedefinieerd door een opeenvolging van twee bestaande zelfstandige naamwoorden.
 

αυτά είναι τραγούδια σταθμοί. dat zijn klassiekers.
απόπειρα ανθρωποκτονία poging tot moord
ο μακαρίτης ο παππούς μου wijlen mijn opa
το λάθος συμπέρασμα de verkeerde conclusie
οι παραβάτες οδηγοί de overtreders
τα κράτη μέλη της Ε.Ε. de lidstaten
η ράβδος χόκεϊ de hockeystick
ζάχαρη άχνη poedersuiker

 



© Auteursrecht voorbehouden. Zie pagina Copyright


Betekenis:
Semantiek

l

Zin:
Syntaxis

l

Woord:
Morfologie

l

Letter:
Alfabet

l

Klank:
Fonologie

     

*

*

*

*

   

+

+

 

De bovenstaande zwarte sterren geven van elke pagina het niveau aan.

1 ster: cursusniveau
2 sterren: schoolniveau
3 sterren: studieniveau
4 sterren: gevorderd studieniveau

1 plus: beschouwing
2 plussen: overzicht

Alle onderwerpen worden in ieder geval op niveau 1 aan de orde.
Een zwart naar boven wijzend driehoekje geeft aan dat een onderwerp ook op een hoger niveau aan de orde komt.

De zwarte naar links en rechts wijzende gesloten driehoekjes in het midden van het scherm zijn links naar de volgende pagina van hetzelfde onderwerp op hetzelfde niveau.

Teksten met een gestippelde onderstreping zijn links en/of tooltips.

In het geval van een link wijzigt tevens de achtergrondkleur.