Eerste kolom
zinsdeel enkelv zin sameng zin hoofdzin vraagzin bijvoeglijke/betrekkelijke bijzin complementszin bijwoordelijke bijzin
werkwoord naamvallen lidw zelfst nw bijv nw voornaamw telw bijw voorz voegw part woordvolgorde diversen
Fonologie / Alfabet / Palatalisering en Synizese
direct naar: Grammatica    Morfologie    Syntaxis
lidw zelfst.nw bijv.nw bijw voornaamw telw werkw voorz voegw part woordvorming
fonologie klinker comb's mede- klinkers medekl. comb's palata-lisering assimi-latie slot-ν klinker deletie accent en klemtoon klemtoon verschuiving accent regels homo-niemen letter-grepen
Grammatica//Fono/FonoPala3


Palatalisering


Bij palatalisering verplaatst de articulatie van medeklinkers zich naar het harde (voorste) gedeelte van het gehemelte (palatum). Het resultaat is een soort lichte j-klank.
Dit verschijnsel treedt op bij de gutturalen wanneer die gevolgd worden door [i] of een [e]. De gutturaal wordt dan gevolgd door een [j]-klank:

γ voor [i] [j] άγιος [jios] heilig
γ voor [e] [j] φύγε [fje] ga weg
γκ voor [i] j] γκιόνης jnis] uil
γκ voor [e] j] εγκαίρως [eŋɡjros] op tijd
κ voor [i] [kj] κήπος [kjpos] tuin
κ voor [e] [kj] και [kje] en
χ voor [i] [xj] όχι [xji] nee
χ voor [e] [xj] χέρι [xjri] hand

 

Synizese


Synizese
(palatalisering van de [i]) is palatalisering die optreedt bij de combinatie "medeklinker + onbeklemtoonde [i] + klinker". In dit geval verandert de [i] in een lichte j-klank of in een lichte [xj]-klank.

Synizese leidt er tevens toe dat de [i] en de erop volgende klinker niet twee afzonderlijke lettergrepen vormen, maar slechts n.

Als de voorafgaande medeklinker stemhebbend is, verandert de [i] in een lichte [j]-klank.
Als de voorafgaande medeklinker stemloos is, verandert de [i] in een lichte [xj]-klank:

stemhebbend [j] stemloos [xj]
σκλαβιά [sklavj] slavernij βαθιά [vaθxj] diep (vrl)
άδειος [jos] leeg αμάξια [amksxja] wagens
βυζιά [vizj] uiers χάπια [xpxja] pillen
ήλιος [ljos] zon σκαλωσιές [skalosxjs] steigers
μια [mja] een (vrl) φωτιά [fotxj] vuur
εννιά [enj] negen ελάφια [elfxja] herten
κεριά [kjerj] kaarsen ανιψιός [anipsxjs] neef

Synizese treedt niet altijd op. Er zijn heel veel woorden waarin de onbeklemtoonde [i], hoewel voorafgegaan door een medeklinker en gevolgd door een klinker, niet met synizese wordt uitgesproken. Er zijn geen echte regels om te bepalen wanneer zo'n onbeklemtoonde [i] wl gepalataliseerd wordt. Soms zijn er betekenisverschillen tussen een reeks fonemen met synizese en dezelfde reeks fonemen zonder synizese:

άδεια [ja] leeg, vrl. vs άδεια [ia] vergunning
έννοια [nja] zorg vs έννοια [nia] betekenis

Voor de fonetische schrijfwijze van de gevolgen van synizese is hier de schrijfwijze van fonemen van de Grammatica van de UvA gebruikt. De schrijfwijze van Holden cs. wijkt hier enigszins vanaf.


Auteursrecht voorbehouden. Zie pagina Copyright


Semantiek
Betekenisleer

l

Syntaxis
Zinsleer

l

Morfologie
Woordleer

l

Alfabet

l

Fonologie

     

*

*

*

*

   

+

+

De bovenstaande zwarte sterren geven van elke pagina het niveau aan.

1 ster: cursusniveau
2 sterren: schoolniveau
3 sterren: studieniveau
4 sterren: gevorderd studieniveau

1 plus: niet-wetenschapppelijke toelichting
2 plussen: overzichten en dwarsverbanden

Decimale codes voor speciale karakters:


foneem ALT-code
ŋ 331
ɲ 626
ɱ 625
240
ɡ 609

Deze symbolen kunnen als volgt op de PC gemaakt worden:

- druk de ALT-toets in en houdt deze ingedrukt

- typ op het numerieke toetsenbord de decimale   code

- laat de ALT-toets los.