Eerste kolom
zinsdeel enkelv zin sameng zin hoofdzin vraagzin bijvoeglijke/betrekkelijke bijzin complementszin bijwoordelijke bijzin
werkwoord naamvallen lidw zelfst nw bijv nw voornaamw telw bijw voorz voegw part woordvolgorde diversen
Fonologie / Alfabet / Assimilatie / Assimilatie en dissimilatie
direct naar: Grammatica    Morfologie    Syntaxis contr3
lidw zelfst.nw bijv.nw bijw voornaamw telw werkw voorz voegw part woordvorming
fonologie klinker comb's mede- klinkers medekl. comb's palata-lisering assimi-latie slot-ν klinker deletie accent en klemtoon klemtoon verschuiving accent regels homo-niemen letter-grepen
Grammatica//Fono/FonoAssi3


Assimilatie en dissimilatie


Wanneer twee medeklinkers elkaar opvolgen, kan het voorkomen dat de klankkleur van de eerste, de tweede of van beide medeklinkers verandert. Dit verschijnsel heet assimilatie. Assimilatie kan zowel binnen een woord als bij twee opeenvolgende woorden optreden:

έντερα [éntera]  → [endera] έντερα darmen
συν+φωνία [sin+fonía]  → [siɱfonía] συμφωνία symfonie
τον πατέρα [ton patéra]  → [tom batéra] τον πατέρα de vader (acc.)


Assimilatie treedt bij de volgende combinaties van fonemen/medeklinkers op:
1. [n] of [ŋ] gevolgd door een gutturaal
2. [n] gevolgd door dentaal [t]
3. [n] of [m] gevolgd door een labiaal
4. [s] gevolgd door een stemhebbende medeklinker (β, γ, δ, λ, μ, ν, ρ, ζ)
5. [t] gevolgd door sibilant [z].

Indien de assimilatie binnen een woord optreedt, is het effect in de schrijfwijze van het woord verwerkt.
Indien de assimilatie bij twee opeenvolgende woorden optreedt, is het effect alleen in de uitspraak hoorbaar.

Assimilatie binnen een woord:

de klank van de eerste medeklinker verandert
  gutturaal wordt   wordt
    [n] voor [γ], [k], [ks], [x] [ŋ] [sin-xjéro] [siŋxjéro] συγχαίρω feliciteren
  labiaal wordt   wordt
    [n] voor [p], [ps] [m] [én-psixos] [émpsixos] έμψυχος bezield
    [n] voor [v], [f] [ɱ] [sin-fonía] [simɱfonía] συμφωνία symfonie
    [m] voor [v], [f] [ɱ] [omfalós] [oɱfalós] ομφαλός navel
  stemhebbende medeklinker/a> wordt   wordt
    [s] voor [v],[γ],[ð],[m],[n],[r]
[z]
[is-volí]
[smírni]
[izvolí]
[zmírni]
εισβολή
Σμύρνη
inval
Smyrna
  sibilant wordt   wordt
    [t] voor [z] [d] [taksitzís] [taksidzís] ταξιτζής taxichauffeur
de klank van de tweede medeklinker verandert
  gutturaal wordt   wordt
    [γ] na [ŋ] [ɡ] [áŋγlos] [áŋɡlos] Άγγλος Engelsman
    [κ] na [ŋ] [ɡ] [siŋkrató] [siŋɡrató] συγκρατώ beheersen
  dentaal wordt   wordt
    [t] na [n] [d] [éntera] [éndera] έντερα darmen
  labiaal wordt   wordt
    [p] na [m] [b] [simponó] [simbonó] συμπονώ medelijden hebben


Assimilatie bij twee opeenvolgende woorden:

gutturaal
  ν κ τον καιρό [ton] [keró] [toŋ ɡjeró] het weer (acc.)
  ν γκ τον γκιόνη [ton] [ɡjóni] [toŋ ɡjóni] de uil (acc.)
  ν ξ δεν ξέρω [ðeν] [kséro] [ðeŋ kséro] ik weet (het) niet
labiaal
  ν π τον πατέρα [ton] [patéra] [tom batéra] de vader (acc.)
  ν μπ δεν μπορώ [ðen] [boró] [ðem boró] ik weet niet.
  ν ψ την ψυχή [tin] [psixjí] [tim psixjí] de geest (acc.)
dentaal
  ν τ δεν τρέχουμε [ðen] [tréxume] [ðen dréxume] wij rennen niet.
stemhebbende medeklinker
  ς γ ας γελάσω. [as] [jeláso] [az jeláso] laat me niet lachen.
  ς β τους βρίσκω. [tus] [vrísko] [tuz vrísko] ik vind hen.
  ς δ σας δίνω. [sas] [ðíno] [saz ðíno] ik geef u.
  ς λ της λάμβας [tis] [lámbas] [tiz lámbas] van de lamp
  ς μ ο πατέρας μου [o patéras] [mu] [o patéraz mu] mijn vader

 

Dissimilatie


Binnen een woord kan ook dissimilatie optreden. Dit is het tegenovergestelde van assimilatie:
wanneer twee op elkaar volgende medeklinkers het fonetische kenmerk (bijv. occlusief) delen, wijzigt één van die twee medeklinkers zodanig dat dat kenmerk daar verloren gaat.
De drie belangrijkste dissimilatieregels zijn:

1. de opeenvolging van twee stemloze fricatieven wordt: fricatief + occlusief
  (θα) γραφθώ γραφτώ ik zal me inschrijven
  χθες χτες gisteren
  φθάνω φτάνω arriveren
2. de opeenvolging van twee stemloze occlusieven wordt: fricatief + occlusief
  κτύπω χτύπω slaan
  οκτώ οχτώ acht
  πτερό(ν) φτέρο vleugel
3. een fricatief gevolgd of voorafgegaan door een σ wordt: occlusief
  (θα) τρεχ-σω τρεκ-σω τρέξω ik zal rennen
  (θα) κλεβ-σω κλεπ-σω κλέψω ik zal stelen
  ακουσ-θηκα ακουσ-τηκα ακούστηκα ik werd gehoord


Onder invloed van de katharevousa zijn veel woorden in de spreektaal ingeburgerd die niet in het fonologische systeem van de dimotiki passen: bijv. περίπτερο (kiosk) en ελικόπτερο (helicopter), beide afgeleid van de stam πτερόν (vleugel), φτερό in de dimotiki. Geen Griek zegt περίφτερο of ελικόφτερο, hoewel je dat logischerwijs wel zou verwachten. Daarnaast zijn er varianten in de uitspraak (en in de schrijfwijze): sommigen zeggen οκτώ, anderen οχτώ; sommige demoticisten (fervente aanhangers van de dimotiki) schrijven συνταχτικός (syntactisch), de meeste mensen daarentegen συντακτικός.



Semantiek
Betekenisleer

l

Syntaxis
Zinsleer

l

Morfologie
Woordleer

l

Alfabet

l

Fonologie

     

*

*

*

*

   

+

+

De bovenstaande zwarte sterren geven van elke pagina het niveau aan.

1 ster: cursusniveau
2 sterren: schoolniveau
3 sterren: studieniveau
4 sterren: gevorderd studieniveau

1 plus: beschouwing
2 plussen: overzicht

Decimale codes voor speciale karakters:


foneem ALT-code
ŋ 331
ɲ 626
ɱ 625
ð 240
ɡ 609

Deze symbolen kunnen als volgt op de PC gemaakt worden:

- druk de ALT-toets in en houdt deze ingedrukt

- typ op het numerieke toetsenbord de decimale   code

- laat de ALT-toets los.

συγχαιρώ - feliciteren

In het Grieks worden werkwoorden niet benoemd naar de onbepaalde wijs (bijv. sluiten), maar naar de 1e persoon enkelvoud (συγχαιρώ ik feliciteer). In voorbeelden, woordenboeken en woordenlijsten wordt daarom als 'vertaling' van de Nederlandse onbepaalde wijs (bijv. feliciteren) steeds de 1e persoon enkelvoud (bijv. συγχαιρώ) van het Griekse werkwoord opgenomen.